Telefon jest jak młotek. Sam z siebie nic nie zrobi. I tak jak młotek w rękach człowieka staje się narzędziem, dzięki któremu możemy poprawić sobie jakość życia lub zrobić krzywdę sobie lub innym, tak samo telefon jest urządzeniem, które w zależności od woli i umiejętności użytkownika może mu pomóc lub zaszkodzić. Pamiętasz swoje pierwsze próby wbijania gwoździ? A pierwsze próby używania 4-calowego dotykowego wyświetlacza? Teraz pewnie nie sprawia Ci to większego problemu, ale jeśli Twoje palce były na początku równie nieporadne jak moje, to znaczy, że przeszedłeś w swoim życiu pewną drogę. Możesz ją nazwać doświadczeniem, rozwojem lub kompetencją. Jak chcesz. Najważniejsze, żebyś uświadomił sobie, że teraz Twoja kolej, byś przekazał swoją wiedzę i umiejętności swojemu dziecku. I te dotyczące młotka. I te dotyczące telefonu. Od czego zacząć? Rozmawiaj z dzieckiem o używaniu telefonu Wiem, brzmi to dość trywialnie, ale często zapominamy o tym, że nic nie zastąpi wspólnej, otwartej i uczciwej rozmowy na temat korzyści i niebezpieczeństw płynących z codziennego użytkowania telefonu. I pozwól, że już na samym początku odradzę Ci złowieszczy ton, że wokół czyhają sami złoczyńcy i krwiopijcy. Nie dość, że szybko stracisz słuchacza, bo nikt nie lubi być zastraszany, to szybko staniesz się niewiarygodny. Dlaczego? Przejrzyj listę swoich aplikacji i zastanów się do czego używasz telefonu. U mnie na szybko wyszło: internet, bilety SKM, mapy, poczta, rejestracja treningów, płacenie za parking, słuchanie podcastów, odtwarzanie muzyki, kalendarz, planowanie zadań, komunikator. No i jeszcze dzwonienie i SMS (choć to już bardzo rzadko). I nie, nie chodzi mi o to, by być hurraoptymistą udającym, że niebezpieczeństwa nie istnieją. Przypomnij sobie młotek. Możesz powiedzieć, że jest niebezpieczny, schować go do szafy i uważać problem za rozwiązany. W końcu jeśli czegoś nie widzimy i o tym nie mówimy, to tego nie ma, prawda? Natomiast jeśli chcesz nauczyć dziecko bezpiecznego wbijania gwoździ, to nie będziesz mu mówił tylko o złamanych paliczkach, obitych nadgarstkach i schodzących paznokciach, ale: najpierw wytłumaczysz, potem pokażesz, a następnie zachęcisz do próbowania. I tak samo jest z telefonem: Wprowadzaj dziecko w mobilny świat Trzymając się wcześniejszej analogii z młotkiem, mobilny świat możemy porównać do dużego warsztatu albo, jeszcze lepiej, Castoramy czy innego Liroya. Idziesz sobie główną alejką i dookoła uginają się półki z narzędziami, a tysiąc rodzajów wkrętów na każdy dzień tygodnia aż krzyczy by je zważyć. Z drugiej strony kuszą promocje na wkrętarki, a gdzieś w tle migocze galaktyka lamp z działu oświetleniowego. Czy robiąc zakupy w markecie budowlanym, powiedziałbyś do swojego dziecka: Słuchaj, daj mi chwilę oddechu, przejdź się tu po sklepie i znajdź sobie coś do zabawy. Gdy skończysz, znajdziesz mnie na dziale budowlanym przy łącznikach krokwiowych LK4 (prawych). Brzmi abstrakcyjnie, prawda? I na początku czymś abstrakcyjnym, a jednocześnie mocno pociągającym, jest dla dziecka telefon i wszystko co z nim związane. Jeśli nie objaśnisz dziecku jak bezpieczne poruszać się po sklepie i co może dotykać, to puszczając je samopas możesz z żoną robić zakłady za ile przyjedzie karetka. Jeśli mu nie wskażesz gdzie jest dział budowlany i jak wyglądają krokwie, to po 2 godzinach poszukiwań znajdziesz go śpiącego na ławce na dziale ogrodniczym. Twoim zadaniem, jako rodzica, jest wyjaśnianie jak działa cyfrowy świat i jak się w nim poruszać. Musisz nie tylko ustalać granice, ale też wytłumaczyć w zrozumiały dla niego sposób pojęcia, dzięki którym będzie wiedział co jest czym w równoległej rzeczywistości. Zacznij od tych prostych, których sam używasz: wifi, SMS, email, login , android, numer premium, 3G, karta kredytowa. Lista jest pewnie nieskończona i dlatego nie chodzi o to, byś zaczął od wykładu akademickiego, ale powoli, stopniowo, przy okazji tłumaczył co jest czym w świecie, którego nie widać. A jeśli te pojęcia są dla Ciebie tajemnicą, to doczytaj. Na stronie T-Mobile znajduje się skrócony, podstawowy słownik pojęć. Pomyśl o tym, że nadejdzie dzień, gdy to Twoje dziecko, jako dorosły albo nastolatek, będzie lepiej orientowało się w nowych urządzeniach i technologiach niż Ty. Jeśli ciężko Ci to sobie wyobrazić, to pomyśl o Tobie i Twoich rodzicach – czy musiałeś im kiedykolwiek tłumaczyć obsługę laptopów, tabletów, smartfonów? Jeśli dziś ze spokojem i cierpliwością będziesz tłumaczył swojemu dziecku zawiłości technologii mobilnych, zwiększasz swoją szansę na to, że za kilkanaście lat ono nie odprawi Cię z kwitkiem, ale wprowadzą Cię w świat technologii, o których dziś nam się jeszcze nie śni. Zapewnij dziecko, że jeśli pojawi się coś czego nie rozumie albo jakiś program zadziała w sposób dziwny, to może do Ciebie podejść, a Ty nie będziesz go od razu za to winił i wspólnie ustalicie przyczyny. Taka świadomość pomoże dziecku odpowiednio zareagować, gdy na ekranie pojawią się treści dla dorosłych. Hasła i blokady na telefonie dziecka Póki co wszystkie hasła dostępowe i blokady ekranu znacie oboje i dziecku nie wolno ich zmieniać bez Twojej wiedzy. Blokada treści dla dorosłych i numerów premium Jeśli montujesz na telefonie blokadę rodzicielską, to hasło dostępowe, z wiadomych przyczyn, znasz tylko Ty. Blokadę numerów premium (SMS i rozmów) w większości firm można zlecić przez kontakt z infolinią. Zrobi to wówczas dla Ciebie konsultant lub poda Ci kod, który musisz użyć. Udostępnianie numeru telefonu dziecka Już na samym początku, po wzajemnym wpisaniu numerów do książek telefonicznych i po wykonaniu rozmowy testowej ustalcie wspólnie komu dziecko może podawać swój numer telefonu: rodzina: rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, dalsza rodzina: kuzyni, wujkowie, szkoła: koledzy i koleżanki z klasy, nauczyciele, znajomi: inni koledzy, znajomi rodziców (przyszywani ciocie i wujkowie). Najważniejsze jest to, żeby uświadomić dziecko, że nie może dawać swojego numeru nikomu innemu spoza ustalonej listy, a jeśli chce dodać kogoś do książki telefonicznej musi mieć naszą zgodę. Jak postępować z nieznanymi numerami Zasada podstawowa brzmi: dziecko nie może odbierać połączeń od numerów, których nie ma w książce. Jeśli jesteś w pobliżu, to przekazuje Tobie telefon, a jeśli nie, to oddzwaniasz później. Podobnie z SMS-ami – nie odpisuje do nieznanych osób. Wytłumacz dziecku, że jeśli nie wiadomo kto dzwoni, to lepiej, żeby pierwszą rozmowę odbył rodzic. Dziecko nie prowadzi firmy, nie otrzymuje telefonów z Urzędu Skarbowego, więc nie ma póki co na tyle pilnej sprawy, żeby musiało odbierać telefon od nieznajomego. Warto też w tym momencie przypomnieć, że telefon należy do Ciebie, a dziecko go tylko używa i nieznane numery to póki co Twoja odpowiedzialność, bo mogą dzwonić, np. z firmy telekomunikacyjnej w sprawie nowej oferty. Pamiętaj, by pochwalić dziecko, gdy przyjdzie do Ciebie informując o nieznanym numerze. Pokażesz mu, że dobrze robi i że używa telefonu odpowiedzialnie, a o to nam właśnie chodzi. Na samym początku nie spodziewaj się jednak szalonego ataku stalkerów. Jedyne nieznane numery, które nas niepokoiły to póki co były mamy koleżanek z klasy, które dzwoniły z pytaniem o pracę domową 😉 Godziny użytkowania telefonu Ustal z dzieckiem godziny używania telefonu i co z nim zrobicie o wyznaczonej porze. I tu pojawia się pytanie jak długo dziecko może używać telefonu do zabawy? Ten temat jest tak skomplikowany, że po raz pierwszy w kwestii dzieci i telefonów nie mogliśmy dojść z żoną do porozumienia. Jak mierzyć czas? Co z przerwami? Co, gdy siostra chce pograć, a starsza tylko patrzy? O ile gry są dość oczywiste, to czy pisanie z koleżanką na WhatsAppie wysyłanie sobie emotków i gifów to jeszcze zabawa, czy już komunikacja. A może jedno czy drugie? Czy eksperymentowanie z programem do nagrywania i miksowania dźwięku to zabawa, czy kreatywne spędzanie czasu? W związku z tym ustaliliśmy kilka zasad regulujących czas użytkowania telefonu. Standardowo: lekcje muszą być odrobione, żeby potem nie siedzieć po nocach lub nie odrabiać z rana przy śniadaniu. Nie ma grania w łóżku przed spaniem. Jeśli zabawa na telefonie staje się przyczyną kłótni, rozdrażnienia, agresywnego lub nerwowego zachowania i zwracanie uwagi nie działa – robimy dłuższą przerwę. Aby chronić oczy, jednorazowa zabawa nie może trwać dłużej niż 30 minut. Potem musi nastąpić przerwa na inne aktywności i po 30 minutach możemy wrócić do telefonu. UWAGA. Granie w samochodzie podczas wspólnej jazdy oraz zabawa na telefonie rodzica to też zabawa na telefonie i musisz o tym pamiętać, choć w przypadku jazdy samochodem nie stosujemy reguły z pracą domową, bo i tak nie ma jej jak odrobić. Kolejna sprawa, to o której godzinie wieczorem dziecko oddaje Ci swój telefon. W tygodniu, kiedy następnego dnia trzeba wstać do szkoły, godzina wydaje się być optymalnym rozwiązaniem. Dziecko nie powinno mieć już potrzeby dzwonienia do kogokolwiek, a jeśli tak, to może to zrobić z Twojego numeru. W weekend możesz wydłużyć ten czas do okolic Waszego kładzenia się spać. Dzięki temu pomożesz dziecku nauczyć się załatwiać sprawy w odpowiednim czasie i szanować rodzinny czas, zarówno Wasz jak i innych. Kolejną zaletą tego rozwiązania jest to, że dziecko nie pójdzie spać z telefonem i trochę od niego odpocznie. Miejsce przechowywania telefonu Jest to o tyle ważne, że jeśli ustalisz limit czasowy i graniczną godzinę zostawienia telefonu, to musicie mieć do tego stałe miejsce, które będzie także używane w ciągu dnia. Najlepiej z dostępem do ładowarki. Odkąd ustaliliśmy tę zasadę – po przyjściu do domu wszystkie nasze telefony lądują w jednym, widocznym miejscu. U nas jest to komoda w salonie, do której każdy ma dostęp. Tam telefony spokojnie sobie czekają, aż ktoś je przywoła do życia. Zasady zdrowego rozsądku Nie używamy telefonu podczas posiłku z rodziną czy znajomymi. Wyciszamy dzwonek i nie używamy telefonu w szkole, w kinie, na koncercie, w kościele. Nie przechodzimy z telefonem na pasach na drodze Nie chodzimy w oczach z telefonem po ulicy Ni używamy telefonu chodząc po schodach Nie pożyczamy innym telefonu tak, że go nie widzimy Nie wysyłamy obraźliwych słów, obrazków czy zdjęć do innych. Nie robimy sobie gołych zdjęć. Nie używamy telefonu pod prysznicem i w wannie. I tak dalej Fajne zasady? Logiczne zasady? Idealny mix zdrowego rozsądku i dobrego wychowania? To teraz pomyśl kiedy ostatni raz złamałeś którąś z tych zasad. I jaki dajesz swoim dzieciom przykład. Zastanów się jeszcze raz. A teraz czytaj dalej – zaraz do tego wrócimy.